Pictures:

 

 

 Türkiye fındık bahçelerinde 5 farklı yazıcı böcek türü tespit edilmiştir. Bunlar; Xyleborus dispar, Xylosandrus  germanus, Xleborinus saxesenii, Lymantor coryli  ve Hypothenemus eriditus’ dur. İlk 3 türün fındık bahçelerinde daha yaygın olduğu gözlenmektedir.  Türkiye’ deki bazı bilimsel yayınlarda, X.dispar ve X. germanus ; X.saxesenii ve L.coryli  birbirlerine çok benzediklerinden teşhislerinde yanlışlık yapıldığı görülmektedir. Özellikle X. germanus ülkemiz için yeni bir tür niteliğindedir.

 Xyleborus dispar (Dalkıran)

Tanımı ve Yaşayışı:  Dalkıran erginlerinin dişileri 3 – 3.5 mm, erkekleri 2 mm uzunluktadır. Yarım küre görünüşündeki erkekler açık kestane renktedirler ve uçmazlar. Dişilerin rengi erkeklerden daha koyudur. Larva ve pupalar 4 – 5 mm uzunlukta ve kirli beyaz renktedir. Erginlerin en önemli özelliklerinden birisi de ağaçların yıllık halkalarını takip eden yuvarlak bir galeri açmalarıdır.

Dalkıran galeri içinde ergin olarak kışlar. Haziran ayı ortalarından sonra sıcaklık 22 – 24 ºC’ye ulaşınca, galeriden çıkan dişiler sağlıklı dallarda yeni galeriler açmaya başlarlar. Galerileri açan dişi başkapsülünün içinde taşıdığı Ambrosia mantarının sporlarını galeriye bulaştırır ve bütün galeri içi kirli beyaz renkteki bu mantarlarla kaplanır. Dişiler galeri açmaya başladıktan 10 -15 gün sonra dik galerilere yumurtlamaya başlar. Yumurtadan çıkan larvalar galerilerde gelişmekte olan Ambrosia mantarı ile beslenirler. Larvalar 3 – 4 hafta beslendikten sonra pupa olurlar. Pupadan çıkan yeni erginler ertesi yıl çıkış zamanına kadar bulundukları galerilerde kalırlar. Bir dişi ortalama 50 kadar yumurta bırakır. Dalkıran yılda 1 döl verir.

Zarar şekli:  Ergin dişiler 0.8 – 7 cm kalınlıktaki ağaç gövde ve dallarında galeriler açarak zararlı olurlar. Genellikle bir sürgün dibinden 2 mm çapında yuvarlak delik açarak dala giren böcek, kambium dokusunun 2 mm kadar altında yıllık halkalarını takip eden galeri açar. Galerilerin her iki tarafında çıkmaz sokak şeklinde dik galeriler bulunur. Galeri yerinin kapatılması mümkün olmadığından buradan devamlı bitki öz suyu dışarı sızmakta ve ağaç zayıflayarak kurumaktadır. Sahile yakın olan tüm bahçelerde ve iç kısımlardaki münferit bahçelerde yaygın olduğu saptanmıştır.

Mücadelesi : Dalkıran mücadelesi, ergin dişilerin yeni galeri açmalarını önlemek amacıyla yapılır. Bunun için de ergin çıkış döneminde ilaçlama yapmak gerekir. Zararlının popülasyonunu azaltmada mekanik mücadele oldukça önemlidir. Kuru ve zayıf dalların kesilerek yakılması tavsiye edilir. Karadeniz bölgesinde ergin çıkışı Nisan ve Haziran aylarında olmaktadır. Bu nedenle ağaçlar üzerinde taze odun talaşının görülmesi ile ilaçlı mücadeleye geçilebilir.

Dalkırana karşı kullanılacak kimyasal ilaçlar aşağıdaki gibidir:

DALKIRAN (Xyleborus ”Anisandrus” dispar)

Aktif Madde Kullanım Dozu(Aksi belirtilmemişse 100 lt suya preparat) Ticari formülasyon
Omethoate 565 g/l SL 200 ml Folimat SL 50 565 g/l Safmat SL 50 565 g/l
Etil Alkol( % 96) + Toluen (%1) 1 ad/ha tuzak -